Kalusugan, Kabuhayan at Serbisyo sa Malalayong Komunidad, Tampok sa Unang SOPA ni Azanza
Iniulat ng gobernador ang mga programa at inisyatiba sa unang taon ng kaniyang administrasyon at inilatag ang mga prayoridad at pangmatagalang plano para sa 2027.
CATANDUANES, Pilipinas — Itinampok ni Gobernador Patrick Alain T. Azanza ang abot-kayang serbisyong pangkalusugan, direktang suporta sa kabuhayan, at pagpapalawak ng serbisyo sa malalayong komunidad bilang mga pangunahing prayoridad ng kaniyang administrasyon sa unang State of the Province Address (SOPA) noong Miyerkules, Oktubre 28, 2026.
Sa kaniyang talumpati, iniulat ni Azanza ang mga programa at inisyatiba ng administrasyon sa unang taon nito at inilatag ang mga prayoridad ng Pamahalaang Panlalawigan para sa 2027.
Binigyang-diin ng gobernador na dapat tumugon ang mga yaman ng lalawigan sa pang-araw-araw na pangangailangan ng mga Catandunganon, partikular ng mga magsasaka, mangingisda, manggagawa, estudyante, nakatatanda, at mga pamilyang naninirahan sa malalayong barangay sa baybayin at kabundukan.
Tinalakay sa SOPA ang mga programa sa kalusugan, agrikultura, pagpapaunlad ng ekonomiya, edukasyon, imprastraktura, pagtugon sa sakuna, at serbisyong pampubliko. Binigyang-diin din na hindi lamang dami ng imprastraktura o paglago ng ekonomiya ang sukatan ng pag-unlad, kundi ang aktuwal na pagbabago sa kalidad ng buhay at paglawak ng oportunidad para sa mga mamamayan.
Kabilang sa mga pangunahing hakbang sa sektor ng kalusugan ang muling paglalaan ng ₱30 milyon para sa maintenance medicines. Iniulat din ni Azanza ang planong gawing tertiary hospital ang Eastern Bicol Medical Center (EBMC) at palawakin ang kapasidad nito mula 84 patungong 291 kama.
Ayon sa presentasyon, nagpapatuloy din ang pagsasaayos at pagpapahusay sa mga ospital sa Viga, Pandan, Caramoran, Bato, at Gigmoto, gayundin sa Juan M. Alberto Memorial District Hospital.
Nagpakilala rin ang lalawigan ng 11 automated telehealth medicine services at nagtalaga ng dental van at mobile X-ray service. Kabilang din sa mga programa ang People’s Day Health Caravans sa mga barangay, ang planong Cancer Care Hub katuwang ang Bicol Regional Hospital and Medical Center, at ang provincial health insurance program na naglalayong magkaloob ng health cards, maintenance medicines, at zero-balance billing.
Layunin ng mga programang ito na mailapit ang serbisyong medikal sa mga komunidad at mabawasan ang gastusin ng mga pamilya sa pagpapagamot, ayon sa gobernador.
Sa sektor ng agrikultura, itinampok ni Azanza ang ₱10-milyong pondo para sa direktang pagbili ng abaka mula sa mga lokal na abacalero sa halagang ₱110 kada kilo sa pamamagitan ng Provincial Abaca Buying Station.
Bahagi ito ng mas malawak na Abaca-Based Community Advancement o ABACA Program ng lalawigan. Binanggit din sa SOPA ang iniulat na ₱72-milyong alokasyon mula sa Department of Labor and Employment (DOLE) para sa AbacaBuhayan livelihood training at ang planong pagpapaunlad ng House of Abaca.
Kabilang naman sa iba pang proyektong pangkabuhayan ang ASINsado salt-production program sa Bato, Caramoran, San Andres, at Gigmoto; ₱10 milyon para sa egg-laying project; ₱11 milyon para sa mga rolling bakery; pamamahagi ng honeybee at soya-processing kits; at ₱9.15 milyon para sa 15 maliliit na gasolinahan.
Isinusulong ang mga interbensiyong ito kasunod ng iniulat na 39.21-porsiyentong pagbaba sa produksiyon ng abaka at niyog, na iniugnay sa pinsalang dulot ng mga bagyo at sakit sa pananim.
Upang matugunan ang iba pang suliranin sa mga pangunahing serbisyo, sinabi ng Pamahalaang Panlalawigan na nakipag-ugnayan ito sa mga opisyal ng pambansang pamahalaan hinggil sa malawakang pagkawala ng kuryente at mga rotational brownout sa isla.
Naglaan din ito ng ₱8.7 milyon para sa solar lighting na inaasahang mapakikinabangan ng 8,700 pamilya. Inilunsad din ang Provincial Water, Ecology and Resilience Towards El Niño o PWERTE Program upang palakasin ang seguridad sa suplay ng tubig at katatagan ng lalawigan laban sa mga suliraning pangkapaligiran.
Sinabi rin ni Azanza na nakakuha ang lalawigan ng pamumuhunan para sa pagtatayo ng sangay ng Puregold sa Virac, na planong palawakin sa iba pang munisipalidad pagsapit ng 2028.
Binanggit din niya ang pagpasok o pagpapalawak ng LCC at 7-Eleven, pagtatatag ng mga economic zone, at iba pang hakbang upang palakasin ang kompetisyon sa negosyo at makahikayat ng mas maraming mamumuhunan.
Muli ring itinulak ng gobernador ang panukalang Friendship Bridge na mag-uugnay sa Catanduanes at mainland Bicol. Nakasaad sa presentasyon ang ₱86.8 milyon para sa feasibility study at ang pakikipagpulong sa mga kinatawan ng Export-Import Bank of Korea. Gayunman, walang tinukoy na iskedyul para sa aktuwal na pagtatayo ng tulay.
Iniulat din ng lalawigan ang pagkuha o paglalaan ng 11+1 bus, 11 wing van para sa mga munisipalidad, mga fire truck, patient transport at rescue vehicle, traktora, at sea ambulance upang mapahusay ang transportasyon, pagtugon sa emergency, at paghahatid ng mga serbisyo.
Kasunod ng Bagyong Uwan, natapos ng Pamahalaang Panlalawigan sa loob ng pitong araw ang pamamahagi ng mga food pack, ayon sa SOPA. Nagtatayo rin ito ng bodega na may kapasidad na mag-imbak ng hanggang 40,000 food pack mula sa Department of Social Welfare and Development (DSWD).
Inaasahang mapabibilis ng mga wing van na inilaan sa 11 munisipalidad ang paghahatid ng relief goods tuwing may sakuna.
Sa sektor ng edukasyon, inilunsad ng administrasyon ang Barangay Poverty Alleviation College Scholarship na magkakaloob ng tulong sa dalawang estudyante mula sa bawat barangay. Pipiliin ang mga benepisyaryo mula sa 10 porsiyentong pinakamahihirap na bahagi ng populasyon.
May hiwalay ding scholarship program para sa mga kumukuha ng Social Work, Medical Technology, at Radiologic Technology. Itinampok din sa SOPA ang National Security Agency Cadet Program, EduKain nutrition initiative, pamamahagi ng mga school bag, tulong sa pananaliksik ng mga estudyante, at suportang pinansiyal para sa mga kabataang atleta, artista, at kalahok sa mga paligsahang pang-akademiko.
Iniulat din sa talumpati ang pagtatatag ng NBI Catanduanes District Office sa pamamagitan ng kasunduan sa National Bureau of Investigation (NBI) upang mailapit sa mga residente ang mga serbisyo ng ahensiya.
Batay sa mga datos sa Governor’s Monitor, bumaba ang bilang ng mahihirap na pamilya mula 14,300 noong 2023 patungong 12,100 noong 2025, katumbas ng 2,200 pamilyang nabawas sa naitalang bilang.
Iniulat ding bumuti ang nutrition indicator ng lalawigan mula 13.37 porsiyento noong 2025 patungong 11.78 porsiyento noong 2026, habang bumaba mula 2,618 patungong 2,239 ang bilang na iniugnay sa mga programang pangnutrisyon.
Nag-ulat din ang presentasyon ng 3,270 bagong empleyado at kinilala ang Catanduanes bilang most improved local government unit sa pagpapatupad at pamamahala ng nutrition program.
Gayunman, hindi pare-pareho ang naging resulta sa iba’t ibang sektor ng ekonomiya. Nakatanggap ng dagdag na sigla ang sektor ng serbisyo mula sa turismo, wholesale at retail trade, at edukasyon, habang tumaas ng 0.81 porsiyento ang produksiyon sa pangingisda.
Bumaba naman ng 3.7 porsiyento ang konstruksiyon, habang tumaas mula 1.8 porsiyento noong 2024 patungong 2.6 porsiyento noong 2025 ang bahaging iniugnay sa quarry operations.
Ang mga bilang na ito ay mula sa presentasyon ng gobernador, na hindi naglahad ng lahat ng depinisyon, baseline, at detalyadong pamamaraan ng pagkukuwenta sa mga naturang datos.
Para sa mga susunod na taon, sinabi ni Azanza na bumubuo ang lalawigan ng pangmatagalang development roadmap katuwang ang mga eksperto mula sa UP NOAH at KPMG Consultancy Group.
Inaasahan din ng administrasyon ang ₱1.7 bilyong halaga ng mga proyektong pang-imprastraktura sa pamamagitan ng pakikipagtulungan sa mga ahensiya ng pambansang pamahalaan.
Sinabi ni Azanza na bibigyang-prayoridad ng panukalang 2027 provincial budget ang mga komunidad at sektor na may pinakamalaking pangangailangan sa halip na ituon ang mga yaman sa mga lugar na madali nang marating.
Isusulong din ng lalawigan ang UNESCO Geopark initiative sa ilalim ng Executive Order No. 71, itataguyod ang likas at heolohikal na yaman nito, at tututulan ang pagmimina at mga ilegal na gawaing ekstraktibo, ayon sa SOPA.
Binuod ni Azanza ang direksiyong people first ng kaniyang administrasyon sa pamamagitan ng panawagang: “To make the neglected be seen, and the forgotten be remembered and heard”—o bigyang-pansin ang mga napabayaan at pakinggan ang mga nakalimutan.
Binigyang-diin niya na ang pagbabawas ng kahirapan ay hindi lamang dapat ituring na pagkakawanggawa, kundi usapin ng katarungan, dignidad, at pantay na oportunidad. Aniya, dapat maramdaman ng bawat Catandunganon ang pag-unlad at walang komunidad ang dapat maiwan. | Ulat ni Ferdie M. Brizo | Bicol Peryodiko
