VIRAC, Catanduanes — Nilinaw ng Sangguniang Panlalawigan (SP) ng Catanduanes ang kanilang panig hinggil sa patuloy na pagsusuri sa panukalang Taunang Badyet ng Lalawigan para sa 2026, at binigyang-diin ang mga kinakailangang proseso at ang pagkaantala sa pagsusumite ng mahahalagang dokumento bilang dahilan ng hindi agarang pag-apruba nito.
Sa isang liham na may petsang Enero 27, 2026, na ipinadala kay Gobernador Patrick Alain T. Azanza, tumugon ang SP sa mga pahayag ng ehekutibo ukol sa paghawak ng Local Expenditure Program (LEP) at sa isyu ng pagsasagawa ng mga pagdinig sa badyet.
Ipinaliwanag ng SP na may diskresyon ang lehislatibong sanggunian na magsagawa ng mga pagdinig sa badyet bago ang pag-apruba ng ordinansa sa paglalaan ng pondo. Nilinaw rin nito na ang mga pagdinig na isinasagawa ng tanggapan ng gobernador ay para sa paghahanda ng badyet, samantalang ang mga pagdinig ng SP ay para sa pagsusuri at deliberasyon sa antas ng lehislatura, sa pamamagitan ng Komite sa Aprobasyon.
Taliwas sa pahayag na hindi na umano kailangan ang ganitong mga pagdinig, sinabi ng SP na patuloy at matagal nang isinasagawa ang mga pagdinig sa antas ng komite, at na ang Local Finance Committee ay laging may kaalaman at aktibong nakikilahok sa mga deliberasyon.
Bagama’t kinilala ng SP na natanggap ang LEP noong Oktubre 16, 2025, iginiit nito na ang Annual Investment Program (AIP)—isang mahalagang kalakip na dokumento—ay naisumite lamang noong Nobyembre 3, 2025.
Binigyang-diin ng SP na hindi maaaring agarang aksyunan ang LEP kung wala ang AIP, sapagkat ito ang nagsisilbing batayan sa pagsusuri at pag-apruba ng mga panukalang gastusin. Ayon sa SP, nagsimula lamang ang opisyal na bilang ng araw ng pagsusuri matapos matanggap ang AIP, at hindi noong Oktubre 16 gaya ng naunang pahayag ng ehekutibo.
Binanggit din ng SP ang mga probisyon ng Budget Operations Manual for Local Government Units at ng Seksyon 318 ng Local Government Code, na nag-aatas na ang AIP ay dapat isumite kasabay o bago ang LEP. Dagdag pa nito, pananagutan ng lokal na pamahalaan na tiyaking kumpleto at napapanahon ang pagsusumite ng mga dokumento sa badyet.
Tungkol naman sa isyu ng Internal Rules of Procedure (IRP), ipinaliwanag ng SP na ang IRP ay panloob at pamamaraang tuntunin lamang, at hindi pinagmumulan ng mga karapatang may bisa o obligasyong substantibo.
Sinipi ng SP ang isang desisyon ng Korte Suprema na nagsasaad na ang hindi mahigpit na pagsunod sa mga panloob na tuntunin ay hindi awtomatikong nagpapawalang-bisa sa mga aksyong lehislatibo, lalo na kung may sapat na bilang ng mga kasapi na sumang-ayon sa isang panukala. Nilinaw rin na ang ilang probisyon ng IRP, kabilang ang takdang panahon sa pagsusumite ng ulat ng komite, ay hindi mandatoryo kundi direktoryo lamang.
Sa huli, muling iginiit ng SP na ang naipadala sa Tanggapan ng Gobernador ay isang liham na nagbabalik (remand) sa LEP, at ang ulat ng komite ay kalakip lamang na naglalaman ng mga rekomendasyon at mungkahing pagbabago.
Upang magpatuloy ang pagbalangkas at pagpapatibay ng ordinansa sa badyet para sa 2026, hinihiling ng SP ang pormal na pagsusumite ng opisyal na kopya ng LEP, kasama ang mga rebisyon, komento, at mungkahi ng ehekutibo, na dapat tanggapin nang pormal ng SP Secretariat.
Ang liham ay nilagdaan ni Atty. Gilbert T. Suarez, Kalihim ng Sangguniang Panlalawigan, sa bisa ng kapangyarihan ng SP, at may sipi para kay Pangalawang Gobernador Robert A. Fernandez.
Ipinapakita ng palitang ito ng mga liham ang nagpapatuloy na diskusyon sa pagitan ng ehekutibo at lehislatibong sangay ng pamahalaang panlalawigan habang patuloy na tinatalakay ang pag-apruba ng Taunang Badyet ng Catanduanes para sa 2026. | Francis Benedict | Bicol Peryodiko
